Jean Titelouze (1562 - 1633)

De Franse componist Titelouze (1562/3-1633) is de eerste beroemde Franse componist van orgelmuziek. Zijn naam doet vermoeden dat zijn (aristocratische) familie oorspronkelijk uit Toulouse komt.

We weten weinig van zijn eerste muzikale opleiding. Bekend is dat hij in 1585 zijn acadenimsche studie heeft voltooit in St. Omer. Zoals traditioneel zeer gebruikelijk in Italië en Frankrijk wordt deze kerkmusicus ook tot priester gewijd in dat jaar.

Zijn benoeming tot organist van de kathedraal St. Jean in Rouen volgt in 1588. Titelouze leidt vervolgens een leven in welstand.

Hij is beroemd vanwege zijn improvisatiekunst, zijn orgelbouwkundige kennis en zijn dichtersschap. Ook zijn er zeven brieven van hem overgeleverd waarin we een glimp van zijn persoonlijk leven kunnen opvangen. Hij blijkt een levendige interesse te hebben voor actuele muzikale vragen. Op latere leeftijd is hij ook vaak ziek.

De orgelwerken van Titelouze zijn overgeleverd in een muziekschrift dat niet veel afwijkt van het ons hedendaagse, het transcriberen kost zodoende niet veel moeite. Hij geeft geen aanwijzingen voor gebruikte registers zoals zijn landgenoten later vaak wel doen.

De orgelversetten zijn gebaseerd op gregoriaanse melodieën en worden alternatim (in beurtzang) uitgevoerd met het koor tijdens de mis. Zijn hymne Veni creator is eveneens gebaseerd op de gregoriaanse melodie van de gelijknamige hymne en werd in 1623 uitgegeven.

De stijl van Titelouze wordt sober, en liturgisch van karakter genoemd. Vergeleken bij zijn tijdgenoten is hij conservatief: hij schrijft in de oude polyfone (vocale) stijl van de Renaissance en is voorzichtig in zijn behandeling van dissonanten en chromatiek. De kerktoonsoorten hebben nog zijn volledige steun terwijl om hem heen het gebruik van de majeur- en mineurtonaliteit toeneemt.

Het oeuvre van Titelouze omvat orgelwerken en drie missen.